نویسنده: تیم تحریریه

خبرآنلاین: در روزهایی که کشور در برزخ جنگ و صلح به سر می‌برد، تحرکات جریان‌های رادیکال علیه دستگاه دیپلماسی شدت گرفته است. سیدمحمود نبویان، شاگرد مصباح یزدی و نماینده پایداری در مجلس، در تازه‌ترین جنجال خود، از محمدباقر قالیباف خواستار حذف «اصحاب برجام» از تیم مذاکره‌کننده ایران شده است. این تعیین تکلیف آشکار و تهدیدات او علیه حاکمان کشورهای عربی، در حالی مطرح می‌شود که یک ماه پیش، حضور نبویان در هیئت دیپلماتیک اعزامی به پاکستان سوال‌برانگیز شده بود. موضوعی که برخی آن را با هدف کنترل و جلوگیری از هزینه‌تراشی تندروها می‌دانستند؛ حربه‌ای که به نظر می‌رسد نتیجه معکوس داده و تیغ دلواپسان را تیزتر کرده است.

اظهار نظری که ظریف آن را شرم‌آور خواند

نبویان  از اعضای جبهه پایداری در مجلس، جزو چهره‌هایی است که در همه این سال‌ها خود را به داشتن مواضع تند و ضدبرجامی نشان داده است. در آغاز دولت روحانی، زمانی که مذاکرات هسته‌ای تازه شکل گرفته بود و هنوز هم خبری از توافق نبود، گروهی از مخالفان دولت جدید، با حضور در محل سابق لانه جاسوسی آمریکا در تهران، هویت جدیدی برای خود ساختند و نام خود را «دلواپسان» گذاشتند. محمود نبویان هم یکی از این افراد بود که گاهی زمان‌بندی موضع‌گیری‌هایش عجیب و غریب می‌نماید؛ چه آن زمان که در دولت ابراهیم رئیسی به انتقاد از مذاکره‌کنندگان می‌پرداخت، چه زمانی که در دولت پزشکیان تصمیم‌ گرفت جلو مذاکرات مواضع تندی نگیرد و چه حالا که بعد از حضور در هیئت دیپلماتیک ایران خواسته عراقچی از تیم مذاکره حذف شود.

در زمان حسن روحانی مواضعش به‌قدری شدید و با اظهاراتی عجیب همراه می‌شد که واکنش دیپلمات‌ها را به دنبال داشت؛ هرچند او آن زمان یکه‌تاز این میدان نبود و امثال سیدجواد کریمی قدوسی، حمید رسایی و مهدی کوچک‌زاده هم با همین دست‌فرمان حرکت می‌کردند. معروف‌ترین اظهار نظر خارج از عرف نبویان آنجا بود که او مدعی شده بود که محمدجواد ظریف در کسوت وزیر خارجه جمهوری اسلامی به آمریکایی‌ها تعهد داده که در ازای برداشتن موانع بانکی سردار قاسم سلیمانی را به آن‌ها تحویل دهد. هرچند دولت وقت و دستگاه دیپلماسی به موضع‌گیری‌هایی اعضای جبهه پایداری واکسینه شده بودند، ظریف آن را «شرم‌آور» خواند و گفت که این موضوع را پیگیری حقوقی می‌کند، مگر اینکه گوینده عذرخواهی کند.

تیغی که باقری هم از آن در امان نماند

با پایان دولت روحانی و رفتن ظریف از وزارت خارجه، زمانی که دولت هم‌سوی ابراهیم رئیسی و بر سرکار آمده بود به نظر می‌رسید جبهه پایداری دیگر به مقصود خود رسیده است. هم حسین امیرعبدالهیان وزیر خارجه‌ای مطلوب آن‌ها بود و هم علی باقری کنی چهره نزدیک به سعید جلیلی و جبهه پایداری مسئول تیم مذاکرات هسته‌ای شده بود. اما به فاصله چندماه از روی کار آمدن دولت سیزدهم، محمود نبویان در اسفند ۱۴۰۰ به موضع‌گیری علیه خودی‌ها پرداخت و به تعبیر امیرحسین ثابتی، نماینده هم‌طیفش، یک‌تنه جلوی احیای برجام را گرفت. ثابتی روایت کرده وقتی دولت رئیسی در یک راهبرد خطا می‌خواست برجام را امضا کند، نبویان نگذاشت.

ماجرا از این قرار بود که محمود نبویان در نشستی تحت عنوان «همایش دفتر ارتباطات فرهنگی» در قم، با انتقاد از دولت رئیسی به دلیل مفادی از توافق احیای برجام گفت: «در توافق جدید هیچ چیز لغو نمی‌شود؛ آقایان دارند روی همین هم توافق می‌کنند. امیرعبداللهیان در مجلس گفت آیسا، کاتسا و یوترن لغو نمی‌شود؛ آمریکا حتی حاضر نشده معافیت دهد. آمریکا قوی ظاهر شده اما دوستان ما بسیار ضعیف ظاهر شده‌اند. کار به جایی رسیده که باقری به بچه‌های انقلابی گفته تند هستید.»

این روایت نبویان علاوه بر آنکه ضدیت او حتی با مذاکره‌ تیم خودی‌ها را نشان می‌دهد، حاکی از آن است که مسئولانی مثل باقری کنی هم از تیغ تیز این طیف سیاسی در امان نبوده‌اند چه برسد به دولت‌های غیرهم‌سو.

او  پزشکیان را به کذب‌گویی متهم کرد

اما در دولت مسعود پزشکیان آتش توپخانه‌ نبویان تشدید شد. او که در کانون مخالفت با وزیر شدن برخی از نزدیکان پزشکیان در دولت قرار گرفته بود، حتی وقتی مسعود پزشکیان اعلام کرد که همه وزرایش را با هماهنگی رهبری انتخاب کرده، سخنان او را کذب محض خواند و دوباره اتهاماتی را متوجه محمدجواد ظریف کرد و علیه وزیر سابق خارجه نوشت: «برای بزرگ‌شده‌ آمریکا که پوست و گوشت و خونش در دیار کفر شکل گرفته، بدیهی است که شیعه بودن یا مسلمان بودن در نظرش امتیازی محسوب نشود، بلکه شاید به تبع اربابان آمریکایی، یهودی بودن برای این‌ها مهم‌ترین امتیاز باشد.»

عجیب آنکه نبویان فقط یک‌بار ضدیت خود با مذاکرات را نشان نداد و آن هم در زمان اولین مذاکرات عراقچی و ویتکاف بود. او سعی می‌کرد راه خود را از دیگر پایداری‌چی‌ها جدا کند. او در مطلبی نوشت که محل مذاکرات را کشور بزرگ ایران تعیین کرده است؛ اما در همین نوشته هم به برجام و دیپلماسی تاخت.

از شورش علیه جبهه پایداری تا بازگشت به تنظیمات کارخانه

در نوشته او آمده بود: «اگرچه محور شرارت دنیا یعنی رژیم شرور و تروریست آمریکا خواهان مذاکره مستقیم با ایران بوده است، اما نوع مذاکره (غیرمستقیم)، موضوع مذاکره (فقط هسته‌ای) و محل مذاکره (کشور عمان) از سوی ملت بزرگ ایران تعیین شده است؛ توافق عبرت‌آموز برجام نشان داده است که هیچ‌گاه آمریکا به توافق خود عمل نخواهد کرد.» در آن زمان همین اظهارنظر شاگرد مصباح یزدی، شورشی علیه طیف دیگر جبهه پایداری و جریان انقلاب تلقی شد. هرچند که بسیاری فروکشی کردن آتش نبویان را ناشی از تذکری می‌دانستند که به برخی تندروها داده شده بود. اما همین همراهی تاکتیکی هم دوام نیاورد و نبویان باز هم به تنظیمات کارخانه برگشت.

نبویان: کاخ کشورهای عربی را با خاک یکسان می‌کنیم

نبویان در روزها و هفته‌های اخیر هم بار دیگر با حرف‌های جنجالی‌اش خود را در کانون توجه رسانه‌ها قرار داده است. او در یکی از تجمعات شبانه قم در مورد احتمال حمله مجدد دشمن گفت که اگر تعرضی به کشور و بزرگان انجام شود، هیچ‌یک از پادشاهان کشورهای عربی و کاخ‌هایشان در منطقه سالم نخواهد ماند و همه به درک واصل خواهند شد. حاکمان کشورهای منطقه باید جلوی تعرض به ایران از پایگاه‌هایی را که به آمریکا داده‌اند بگیرند، وگرنه دیگر زنده نخواهند بود.

او در مطلبی هم نوشته است: «مذاکره با آمریکا نه موجب رفع تحریم‌ها خواهد شد (تجربه برجام) و نه مانع جنگ علیه ایران (تجربه مذاکرات قبل از جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان).»

همزمان، موضع‌گیری‌های او خودی‌ها را هم بی‌نصیب نگذاشته است؛ البته خودی‌هایی که برای او و جبهه پایداری غیرخودی محسوب می‌شوند. سیدمحمود نبویان در آخرین مطلب خود در شبکه اجتماعی «ایکس» خطاب به محمدباقر قالیباف نوشت: «با وجود سابقه بدعهدی آمریکا و به‌ویژه حضور اصحاب توافق ذلت‌بار برجام به همراه آقای قالیباف در مذاکرات، هیچ امیدی به مذاکره و توافق مطلوب برای ایران وجود ندارد. لازم است آقای قالیباف اصحاب توافق خسارت‌بار برجام را از تیم مذاکره‌کننده کاملاً حذف نماید.»

و اینک تعیین تکلیف برای ترکیب تیم مذاکره کننده

نبویان اسمی از کسی نبرده، اما به نظر می‌رسد منظور او کسی جز وزیر امور خارجه نیست. سیدعباس عراقچی که عهده‌دار وزارت خارجه در دولت چهاردهم است، در مذاکرات هسته‌ای دولت حسن روحانی معاون محمدجواد ظریف بود و برخی مذاکرات از جمله گفت‌وگوهای احیای برجام را مستقیماً هدایت می‌کرد؛ شخصی که البته خود می‌گفت عضو حلقه‌ نیویورکی‌ها نبوده و این نیز که خاستگاه وزیر خارجه به سپاه قدس برمی‌گردد بارها در فضای سیاسی مطرح شده است.

باج‌دهی به دلواپسان جواب نداد

این اظهارات علاوه‌بر اینکه در مقطع برگزاری مذاکرات و قرار گرفتن کشور در برزخ جنگ و صلح، در حالی مطرح می‌شود که نبویان را ماه گذشته در قامت یکی از اعضای هیئت دیپلماتیک ایران به پاکستان برده بودند. اما فقط همراه هیئت مذاکره‌کننده به پاکستان رفته بود و در تیم مذاکره‌کننده جایی نداشت. به همین دلیل، علت همراه کردن او در این سفر هنوز مشخص نشده است. اما برخی معتقدند علت اینکه هیئت دیپلماتیک ایران با همراه کردن نبویان هزینه سفر خود را بالا برده، این بوده که بتوانند جلوی هزینه‌تراشی‌های بیش‌تر تندروها را بگیرد. اقدامی که البته نتیجه معکوس داده از آن زمان تندروها مجال بیش‌تری برای خودنمایی پیدا کرده‌اند؛ از علی خضریان دیگر عضو جبهه پایداری که به کارشناس همیشگی صداوسیما تبدیل شده و اعلام می‌کند هرگونه مذاکره و انتقال پیام دیپلماتیک باید متوقف شود تا خود نبویان که حالا برای ترکیب تیم مذاکره تعیین تکلیف می‌کنند؛ موضوعی که اساساً در حیطه اختیارات هیچ‌یک از نمایندگان نیست.